De videomontage

Het monteren van video is in essentie een selectie van beeld- en klank die van het origineel materiaal wordt gekopieerd en aan elkaar wordt geplakt. Uiteindelijk is het de monteur die, al dan niet op aangeven van een regisseur of journalist, bepaalt welke beelden het publiek te zien zal krijgen. Hij is dus in grote mate verantwoordelijk voor hoe het verhaal verteld wordt. En daarbij is hij uiteraard afhankelijk van de beelden die hij van de cameraploeg krijgt.

Beperkte correcties

In de videomontage wordt het verhaal dan wel gemaakt en kan al eens een schoonheidsfoutje worden rechtgezet, maar als een cameraploeg slecht materiaal aanlevert, kan er nog moeilijk een schitterende montage worden gemaakt. Wat niet werd geregistreerd, kan niet worden getoond. Wat slecht werd geregistreerd door instabiliteit, slordige bewegingen of verkeerde kleurtemperatuur, kan niet (of nauwelijks) worden verbeterd.

Bovendien zijn videomonteurs de laatste schakel in de productie van de reportage. Dat betekent dat zij het kortst op de deadline moeten werken. Hoe slordiger de opname, hoe lastiger het wordt om die beelden nog snel gemonteerd te krijgen.

Goed gefilmd is half gewonnen

Een goed verhaal is één, het zijn beeld en klank die het uiteindelijk maken. Het zijn de actiequotes en live-geluiden die het verhaal vertellen. De videomonteur is degene die het verhaal uiteindelijk maakt; de journalist degene die het presenteert.

Een videomonteur is altijd op zoek naar spectaculair beeld. Spectaculair wil hier zeggen: beeld dat de aandacht trekt omdat het mooi is, omdat het iets uitzonderlijks laat zien, omdat het speciaal is. Een monteur kan niet zomaar eender wat aan elkaar breien. Hij heeft een ruime variatie in beeld nodig om een verhaal op te kunnen bouwen. Hij gebruikt ruime beelden om de actie te situeren en close beelden om details uit het verhaal te laten zien. Hij heeft beweging in beeld nodig om zijn verhaal dynamiek mee te geven.

De découpage

De videomontage is een samenvatting van wat in een bepaalde tijdspanne is gebeurd. Het heeft geen zin om zomaar alles integraal te laten zien: de actie wordt "gedecoupeerd". Een "découpage" is eigenlijk het "versnijden van de actie" in afzonderlijke shots. Het is een samenvatting van beelden.

Bij het visualiseren van vooraf opgestelde scenario's, worden vaak story-boards gebruikt. Dat zijn vooraf uitgetekende decoupages. Beeldgaring bij nieuws of reportages werkt zelden volgens vooraf opgestelde scenario's. Je mag vaak al blij zijn als je op voorhand wéét wat er gaat gebeuren. Dat betekent dat cameramannen bij het draaien van reportages snel "uit het hoofd" moeten kunnen decouperen.

Intuïtief volgens de regels van de kunst

Video monteren is een redelijk intuïtief gebeuren; er bestaan weinig regels om een goede montage te maken. Toch zijn er enkele principes die altijd gelden en waarmee al tijdens de opname rekening moet worden gehouden:

Het principe van de as:

Eén van de belangrijkste principes waar in dat verband rekening mee moet worden gehouden, is de zogenaamde “regel van de as”. De as is een denkbeeldige lijn die twee onderwerpen met elkaar verbindt. De regel is dat die as niet mag worden overschreden. Dit om te vermijden dat onderwerpen in beeld ogenschijnlijk van plaats zouden wisselen. De as kan enkel worden overschreden als het onderwerp dat voor de camera doet, of als de camera dat in beeld doet.

Springers:

Ook wel “jump-cuts” genaamd, zijn springers plotse ogenschijnlijk vergrotingen of verkleiningen van het onderwerp. De regel is dat tussen twee opeenvolgende beelden van hetzelfde onderwerp, een afwijkende hoek van minimaal dertig graden moet zitten.

De kunst van suggereren

Naast het zuivere optische bedrog van televisie als technisch medium, is er ook nog het bedrog dat door een videomontage wordt gepleegd. Door het net niet laten zien van dingen, kunnen dingen worden gesuggereerd. Dat werkt vaak beter dan het hele verloop van de actie te laten zien. Het beeld geeft de aanzet; de hersenen van de kijker doen de rest.

Een typisch voorbeeld hiervan is het cutten in de beweging: om de indruk van een vlot verloop te wekken, wordt zo veel mogelijk gecut in de beweging: al naargelang de situatie wordt maar een stukje van de hele actie getoond.